Berichten met tag ‘orkest’

Maestro

dinsdag, 22 december 2015

Maestro komt weer op de buis en wat is Maestro nu precies? Maestro is een van oorsprong Brits amusementsprogramma van de BBC. Het programma wordt sinds 2012 ook in Nederland uitgezonden en is een grote tv-hit geworden.

In dit programma gaat een groep bekende Nederlanders zonder dirigeerervaring in acht weken leren om een symfonieorkest te dirigeren. De kandidaten worden begeleid door het Balletorkest, ze worden gecoacht door professionele dirigenten en een jury beoordeelt het eindresultaat.

Maestro 2

Onlangs las ik in de nieuwsbrief voor muziekbibliothecarissen een interessant betoog van een collega uit het land die nauw betrokken is geweest bij dit programma. Hieruit bleek dat het welslagen van een uitzending voor een groot deel afhankelijk is van de bibliothecaris.

Begin 2016 wordt seizoen drie uitgezonden op NPO 1 en het zal ongetwijfeld weer 8 weken lang mooie televisie opleveren. Ik heb in ieder geval met veel plezier gekeken naar de voorgaande seizoenen en ga zeker weer kijken naar seizoen 2016!

Maestro

De rol van de bibliothecaris
Wat is dan die belangrijke bijdrage van de muziekbibliothecaris?
Achter de schermen van een dergelijke uitzending gebeurt er heel veel waar de bibliothecaris aan bijdraagt. Omdat alle kandidaten aan de beurt komen worden er maar korte stukjes muziek gebruikt.

Het is daarom zaak om de oorspronkelijke composities in te korten en dit gebeurt onder leiding van de orkestbibliothecaris. Fragmenten van ca. 60 muziekstukken moeten bewerkt worden. Dit neemt heel veel werk met zich mee waarbij de tijdsdruk hoog is omdat de orkestleden hun partij op tijd moeten hebben om te oefenen.

Maestro1

Iedere aflevering heeft een thema en een bijbehorende repertoirelijst. Gemiddeld mag elke stuk ca. 1.30 minuut duren. Dit is kort maar tv-technisch nodig omdat de lengte van het programma gelimiteerd is en de aandachtsboog van de kijker kort. Bovendien is vertraging één van de valkuilen bij amateurdirigenten. Tv-technisch is er dan nog ruimte voor wat uitloop. Als de repertoirelijst bekend is, gaat de bibliothecaris ervoor zorgen dat de oorspronkelijke muziek in “huis” komt.

Wanneer het orkestmateriaal gearriveerd is begint het grote knip- en plakwerk. Alles wat niet gebruikt wordt, wordt uit de partij geknipt. De noten die gespeeld gaan worden, worden weer achter elkaar geplakt. Gemiddeld kost het ca. 7 uur werk voor één stukje muziek van anderhalve minuut.
Per uitzending moeten er acht muziekstukken klaar zijn. Tijdens de enige repetitie wordt duidelijk of het knip en plakwerk goed is uitgevoerd of dat er nog wat aan veranderd moet worden…

Een repetitie

Per uitzending is er één orkestrepetitie van drie uur gepland. Het kan zijn dat er minder tijd nodig is, het gaat tenslotte maar om 12 minuten muziek, maar musici hebben hun beroepseer om het geheel zo goed mogelijk te laten klinken. Dit wringt wel met het principe van Maestro waarbij als gevolg van de onervaren dirigent wanklank kan ontstaan… (wat wel vermakelijk kan zijn). Het is een zeer sympathiek orkest. De spelers vinden dat alles moet staan als een huis.

maestro_medium

Voor veel kijkers geeft het programma een hele nieuwe kijk op het symfonie-orkest.
Waar welke instrumenten zich bevinden, het belang van tempo en inzetten, waarom de rol van een dirigent zo cruciaal is. Het programma vervult ook een belangrijke functie voor de promotie van de klassieke muziek.

Waarschijnlijk heeft de producent van dit programma niet in de gaten hoeveel werk de bibliothecarissen hebben verricht en hoe belangrijk hun rol in deze is. Hiervoor zou een “the making of Maestro” erg goed zijn.

Rea Bensch,
Domeinspecialist muziek
Bron: Nieuwsbrief NVMB (februari 2015)

Aaron Copland

dinsdag, 20 oktober 2015

Dit jaar is het 25 jaar geleden dat de componist Aaron Copland is overleden. Copland wordt als de belangrijkste vertegenwoordiger van de ‘Amerikaanse modernen  beschouwd. Het leek mij een goede reden om wat meer over hem te weten te komen en mijn weblog aan hem te wijden.

aaron copland

Aaron Copland is geboren in 1900 en gestorven in 1990. Hij was een Amerikaanse componist, muziekpedagoog, dirigent en pianist. Hij behoorde tot de ‘Amerikaanse modernen’ die een voorliefde voor theatermuziek hadden.

De componist en dirigent Leonard Bernstein heeft zich erg voor de muziek van Copland ingezet. Aaron was een zoon van een joods echtpaar dat uit Litouwen, respectievelijk Polen gemigreerd was.

Aaron Copland groeide op als jongste van het gezin. De oorspronkelijke naam van zijn vader was echter Kaplan. Coplands vader had voordat hij naar de Verenigde Staten emigreerde, de Engelse naam Copland aangenomen.

Alle kinderen uit het gezin kregen muziekles en op elfjarige leeftijd schreef Aaron Copland zijn eerste compositie, zeven maten van een opera met de naam ‘Zenatello’.

Aaron-Copland-Quotes-1

Toen hij 15 jaar was besloot Aaron na een concert van Ignacy Jan Paderewski dat hij  componist wilde worden. Zijn moeder stelde hem in de gelegenheid om in Parijs muziek te gaan studeren. Hij verbleef drie jaar in Parijs, eerst als leerling van Paul Vidal, daarna van Nadia Boulanger.

In de zomermaanden van 1924 en 1925 kwam hij in Berlijn, Salzburg en Wenen met de Europese avant-garde in contact. In 1925 en 1926 kreeg hij een studiebeurs van de Guggenheim Foundation zodat hij in deze jaren door Europa kon reizen. Met Roger Sessions organiseerde hij een concertreeks met nieuwe muziek in New York City, de Copland-Sessions Concerts ( 1928-1931).

Tijdens zijn studie in Parijs was zijn interesse in jazz ontstaan. Jazzritmes en de harmonie van de blues vindt men terug in zijn vroege werken zoals het ‘Scherzo’ van de Symfonie voor orgel en orkest (1924), de suite ‘Music for the Theatre’ (1925) en het tweede deel ‘Essay in Jazz’ uit het Concert voor piano en orkest.

In 1932 maakte Copland een reis naar Mexico en daardoor ontstond het muziekstuk ‘El Salon Mexico‘ (1933-1936) voor orkest.

fanfare copland

Het bekendste werk van Copland is zijn ‘Fanfare for the Common Man voor koperblazers en slagwerk uit 1942, dat later zelfs bewerkt werd door de Britse popgroep Emerson, Lake & Palmer.

Het werd als openingstune van de Nationale Conventies van de Democratische partij gebruikt en de fanfare werd eveneens gebruikt als hoofdthema in het vierde deel van zijn Symfonie nr.3.

Appalachian Spring

In 1944 componeerde  Copland het werk  ‘Appalachian Spring‘ waarvoor hij in 1945 de Pulitzer-prijs voor muziek ontving. In de jaren vijftig sloot Copland zich aan bij de experimentele werken van de late jaren twintig, composities met de dodecafonie ( twaalftoontechniek). Na de Tweede Wereldoorlog kwam het Schönberg-syndroom en jonge componisten namen geleidelijk afstand van Copland.

In de laatste jaren van zijn leven componeerde hij nauwelijks, hij werd als ‘the grand old man’ van de Amerikaanse muziek gezien.

De boekentafel muziek op het plein van ZB| Planbureau en Bibliotheek van Zeeland is gewijd aan Aaron Copland. Op de tafel liggen cd’s, bladmuziek en boeken over en van Aaron Copland die u kunt lenen of beluisteren in de strandhokjes op de muziekafdeling.

Rea Bensch, Domeinspecialist muziek

 

(Bron: Wikipedia)

125 jaar Concertgebouw Amsterdam

woensdag, 13 februari 2013

Het Concertgebouw

Het Concertgebouw heeft een belangrijke plaats ingenomen in de geschiedenis van Amsterdam. In april 1888 werd het gebouw geopend. Architect was A. L. van Gendt. Het gebouw lag 125 jaar geleden nét buiten Amsterdam en werd omringd door weilanden. Dat kunnen we ons nu nog nauwelijks voorstellen.

Het gebouw kreeg in november van 1888 een eigen orkest, samengesteld uit de beste musici: het Concertgebouworkest. Sinds 1988 mag het orkest zich Koninklijk noemen, afgekort KCO.

Jubileum
In dit jubileumjaar wordt door het Concertgebouw en het KCO elke maand een decennium uit het lange bestaan uitgelicht. In de maand februari wordt er aandacht besteed aan de jaren 1900-1909.

Het Concertgebouworkest

Op het programma staat onder meer de Eerste Symfonie van Gustav Mahler. De naam Mahler is onlosmakelijk verbonden met het Concertgebouw en met het KCO. Mahler zelf dirigeerde het orkest in 1903 en was bevriend met Willem Mengelberg, de chef-dirigent. Mahler voelde dat zijn muziek door het orkest werd begrepen. Zo ontstond de lange beroemde traditie die al een eeuw standhoudt.

Gustav Mahler

Niet alleen Mahler kwam naar Amsterdam. Ook andere componisten kwamen naar Amsterdam om hun werken te dirigeren of als solist op te treden. Enkele namen: Richard Strauss, Ferruccio Busoni, Sergej Rachmaninov, Arnold Schönberg. Ze zullen allemaal de revue passeren dit jaar.

Willem Mengelberg

 

Bach
In maart is muzikaal Nederland in de ban van de Matthäus-Passion van J.S. Bach. Ook het KCO. Vanaf 1899 werd de Matthäus jaarlijks uitgevoerd door het orkest onder leiding van Willem Mengelberg. De interpretatie van deze beroemde muziek heeft in de loop van de 20ste eeuw een grote ontwikkeling doorgemaakt. Mengelberg’s uitvoeringen waren massaal en overweldigend. Tegenwoordig wordt de historische uitvoeringspraktijk gerespecteerd en wordt het klankbeeld uit de tijd van Bach benaderd.

Beroemde solisten
De bijzondere aantrekkingskracht van het Concertgebouw en het KCO wordt gevormd door de combinatie van een uitzonderlijk orkest, de beste dirigenten en de unieke akoestiek. In de loop van de nu ruim twaalf decennia werden hier de grootste componisten en  solisten verwelkomd. Enkele namen: Fritz Kreisler, Pablo de Sarasate, Maria Callas (foto), Yehudi Menuhin, Sergej Rachmaninov, Igor Stravinsky, Maurice Ravel.

Maria Callas

Zes chef-dirigenten
In de 125 jaar dat het Koninklijk Concertgebouworkest bestaat, heeft het orkest slechts zes chef-dirigenten gehad. Wat is een chef-dirigent? Dat is een dirigent die voor langere tijd met het orkest werkt aan een identiteit, een klankbeeld, repertoire verkent en perfectioneert. Deze stabiliteit heeft ertoe bijgedragen dat het orkest een homogeen gezelschap is dat elke componist perfect aanvoelt en uitvoert. Wie zijn deze zes?
In goede volgorde: Willem Kes, Willem Mengelberg, Eduard van Beinum, Bernard Haitink, Riccardo Chailly en sinds 2004 Mariss Jansons (foto).

Mariss Jansons

Niet alleen klassiek
Een klassieke muziektempel? Het Concertgebouw is van het begin af aan in gebruik geweest voor veel verschillende evenementen- er zijn zelfs bokswedstrijden in gehouden. Vanaf de twintiger jaren hebben er vele jazz-artiesten opgetreden (o.a.Louis Armstrong, Billie Holiday, Count Basie, Lionel Hampton, Chet Baker), popartiesten (o.a. Aretha Franklin, Pink Floyd, Frank Zappa, The Who, Paul McCartney). McCartney in de song Rock Show :  “If there’s a rock show at the Concertgebow/ They’ve got long hair at the Madison Square….”
Ook wereldmuziek heeft zich gepresenteerd in het Concertgebouw met in 2002 het  Zijderoute Festival, in 2008 het Amsterdam India Festival en in 2011 nog het Brasil Festival.

Concertzaal Middelburg
De Concertzaal te Middelburg heeft overeenkomsten met het beroemde Gebouw in Amsterdam: het is natuurlijk veel kleiner, maar de vorm van de zaal en het podium doet sterk denken aan de Grote Zaal in Amsterdam. Ook de zaal in Middelburg, in feite de enige echte concertzaal in Zeeland, is sinds jaar en dag bekend om de akoestiek, die uitermate geschikt is voor kamermuziek, maar wellicht niet helemaal opgewassen tegen de grotere orkestwerken uit de Romantiek. In 1896 werd het gebouw aan de Singelstraat aangekocht om verbouwd te worden tot concertzaal. Architect was J.A. Frederiks.

Concertzaal Middelburg

Concertgebouw Amsterdam

 

Els van de Wijdeven, Muziekafdeling

 

Bronvermelding:

Oude foto Concertgebouw: www.isgeschiedenis.nl

KCO: www.concertgebouw.nl

Mahler: olgafranssen.wordpress.com

Mengelberg: geheugenvannederland.nl

Callas www.gemabook.com

Bach partituur: www.concertgebouw.nl

Concertzaal M’burg: www.uitzinnig.nl

Zaal Concertgebouw A’dam: www.cjp.nl