Berichten met tag ‘Lezen’

Kinderboeken die je niet wilt lezen

donderdag, 3 september 2015

We zijn inmiddels alweer toe aan het vijfde deel over boeken die je liever niet zou lezen; ditmaal in zijn geheel gewijd aan het kinderboek. Om meer precies te zijn: aan het kinderboek waar volwassen schrijvers illustratieve of taalkundige ingrepen hebben gedaan die een nogal dubbele bodem hebben. Ergo; die een kind argeloos leest, maar waar de volwassene de (meestal seksistische) expliciete boodschap meteen in ziet. Ook zijn er schrijvers die het relativeringsniveau en de verstandelijke vermogens van de kinderen kennelijk iets te hoog inschatten door de kleuters levensgevaarlijke, educatief onverantwoorde experimentjes voor te schotelen. Een grote hoeveelheid missers wordt doorgaans geproduceerd door schrijvers en illustrators die niet de moeite nemen elkaars werk door te spreken. Een en ander is weer netjes categorisch voor u ingedeeld:

Teksten die in de volwassen wereld een heel andere betekenis hebben

Wie het in de VS over A big D… heeft, hoeft dat niet verder uit te leggen. Men noemt de laatste drie letters van het D-woord vaak niet eens, omdat de censuur in het land van de begrensde mogelijkheden dat nu eenmaal gebiedt. Het is dan ook obsceen om, zoals Margot Finke deed in haar serie met boeken over de avonturen van Horatio Humble hem The Big “D” te laten verslaan.

Big D

Kinderen hebben allerlei knuffels in bed. En ja, ook van een bever kun je een heel leuk knuffelbeestje maken. Maar als de bever het beste speelmaatje in bed wordt voor meisjes die niet kunnen slapen, ga ik toch een beetje aan andere soorten speelgoed denken.

beaver

Er is natuurlijk altijd verschil tussen de letterlijke en figuurlijke betekenis van woorden, maar in het volgende geval loert het misverstand wel heel erg om de hoek: als meneer Rogers ‘iets in haar mond legt’ waar ze heel stil van wordt, zodat meneer Rogers vergeet om boos te worden.

MrRogers

In de al vaker aangehaalde categorie: verkeerde titel bij het verkeerde plaatje, is daar het Roodkapje verhaal van William Steig, waarbij we in het grote enge bos een als Roodkapje verkleed varkentje door het bos zien slenteren en meneer Vos haar achter een boom opwacht in The Amazing Bone. De tekening op de omslag doet in combinatie met de titel van het boek toch echt verwachten dat die brave meneer Vos een heuse potloodventer is.

Amazing bone

In diezelfde categorie boeken treffen we een illustratie uit een Peter Pan verhaal met een onderschrift waarbij Pleasure Island het nieuwe Thailand lijkt voor pedofielen. Een vrijbuiter met een zak geld probeert in de kroeg jongetjes te ronselen om ze naar het eiland te ontvoeren.

Pleasure island

 

Educatief niet verantwoorde teksten over dieren

Kon bij de vorige boeken nog sprake zijn van dubbelzinnigheid, dat is bij de volgende categorie absoluut niet meer aan de orde. Hier is simpelweg sprake van educatief totaal onverantwoorde tekst, waarbij je mag hopen dat de kinderen die dit lezen het geleerde niet in de praktijk gaan brengen. Zo heb ik de rijmpjes van Moeder de Gans altijd nogal onschuldig gevonden, tot ik onderstaande tekst las. De kinderen van het lieveheersbeestje zitten opgesloten in hun huis dat in brand staat. Zij komen allemaal om in de vlammen…

mother Goose

Het afschieten van een kreupel paard om het vervolgens te verwerken als diervoeder en het weer aan de andere dieren te geven, is een cyclus van het huisdier die ons in de volwassen wereld wel bekend is, maar die we onze kinderen tot in de puberjaren liever besparen. Misschien is dit boek wel stiekem gesponsord door de National Rifle Association. Die moeten immers jong leden werven om over twintig jaar nog bestaansrecht te hebben.

dead horse

Om even bij de dieren te blijven, kan ik er ook het nut niet van inzien om kinderen te enthousiasmeren hun vinger in het achterste van hun huisdier te steken. Wie ooit zijn of haar kat wel eens per ongeluk op een verkeerde plaats heeft geaaid weet welke repercussies daar op staan. Het beestje is niet mals in het ogenblikkelijk uitdelen van straffen.

Sticking your finger

Ook het gebruik van drugs of toxische stoffen door dieren of mensen zou ik het liefst bij scheikunde in de examenklas van het voortgezet onderwijs behandelen. Daar dacht deze schrijver echter anders over, toen hij het aapje George eens flink uit de fles Ether liet snuiven om daar vervolgens de gevolgen erg illustratief van in beeld te brengen. Je zou hier ook bij zestienjarigen nog een sticker verwachten met ‘Don’t try this at home’, maar die ontbreekt toch echt.

Ether

 

Boekillustraties die een beetje te expliciet zijn

‘Achteraf is het de koe in de kont kijken’ vind ik een heel mooi Nederlands spreekwoord, dat ook zeker van toepassing is op de volgende illustratie uit een boek met uitvouwbare illustraties. Tegenwoordig zouden we dat een 3D-boek of een pop-up boek noemen. Dit soort boeken kunnen erg leerzaam zijn, maar als het om de anatomie van mens en dier gaat kun je ook te expliciet zijn. Zo is de mond van onderstaande koe nog leuk gevonden, maar om ditzelfde stukje karton voor de achterzijde van de koe te gebruiken, was dan weer een wat minder geslaagd idee dat nogal grotesk uitgevallen is.

cow's milk

Toegegeven, het is even zoeken op onderstaand plaatje, maar de blokkentoren met letters vormt een beetje vreemd woord voor een kinderboek. Tenzij je arts bent, zul je dit liever niet aan je kind uit gaan leggen. Sommigen denken misschien dat het gewoon toeval is dat die letterblokken zo staan, maar een kleine berekening leert dat het toeval dat het woord hepatitis hier staat, neerkomt op een kans van 1 op 1.112.214.746.

Hepatitus

De volgende is er eentje in de categorie ‘waarom had dat perspectief niet een beetje anders gekund?’ Nu begrijp ik dat men hier de anatomie van de ledematen van de mens met die van het paard wil vergelijken, maar had de houding en de plaats van het lichaam misschien iets gelukkiger gekozen kunnen worden? Gelukkig is het boek in het Frans verschenen.

AnatomiepaardAnatomiepaard2

Op het moment van schrijven draait de film Ted 2 in de bioscoop, en je zou denken dat het hier om een teddybeer met dezelfde subversieve geest gaat. Opnieuw hebben tekstschrijver en illustrator waarschijnlijk niet samen aan het boek gewerkt en heeft de drukker tekst en plaatjes pas bij elkaar gevoegd zonder er verder nog naar te kijken.

Teddybear

Datzelfde zou het geval kunnen zijn bij het volgende boekje over schildpadden. Nu zie ik niet dagelijks slapende schildpadden, maar dat die niet de houding aannemen die op het volgende plaatje wordt getoond, weet ik wel zeker.

Schildpaddenslapen

 

Poep en plas

Iedereen heeft het wel eens gedaan, al was het alleen maar om het natuurkundige proces van een gasbubbel onder water te zien: een wind laten in de badkuip. Dit je kroost van onder de zeven aanleren in een boek is wat minder subtiel.

farth in bath

Dat je met het laten van een flukse wind ook andere resultaten kunt bereiken, wordt in de volgende karate-instructie getoond. Nu weet ik niet wat deze karateka gegeten heeft, maar het lijkt er op dat deze zijn dojo in een loods naast het bedrijventerrein van Tianjin heeft gehad. Want om bakstenen te pletten met windkracht twaalf moet je toch meer dan een droog sneetje brood gegeten hebben.

Japanesefart

Misschien dat de illustrator van onderstaande tekening aan een tante dacht die je niet zo graag kust, maar als ik de tekening van een afstandje bekijk, zie ik er toch een ander lichaamsdeel in dan het hoofd van een gevreesde tante. Om het eufemistisch uit te drukken zou ik hier eerder iets anders dan een plakkerige zoen verwachten. Ook hier geldt weer dat een klein beetje verandering van perspectief wonderen had verricht met de tekening.

Mouth

 

Het liefdesleven van de leeuw en de poes

Tenslotte de groep van de katachtigen. Omdat sommige van deze dieren als metafoor dienen voor bepaalde menselijke lichaamsdelen is het altijd uitkijken als je tekst en illustratie bij elkaar brengt. Sowieso dient de schrijver kritisch naar zijn tekst te kijken, hetgeen in onderstaande gevallen wederom niet is gebeurd. The secret of being a good lover is…not knowing when to stop. De campagne ‘You can’t always get what you want, is in ieder geval duidelijk  aan de schrijver voorbijgegaan.

Good lover

In de Disney studio’s grossiert men er in om dieren het karakter en de motoriek van mensen mee te geven. Nu zijn fabels enigszins geloofwaardig zolang de dieren nog dierenmanieren houden. De twee liefkozende leeuwen op het Junglebook plaatje hieronder zijn die grens al lang gepasseerd. De illustrator had er net zo goed een bed onder kunnen tekenen.

Lioness

Ook niet zo handig is het om kinderen taal aan te leren, die volwassenen in een andere context gebruiken. Dat is vragen om vuilbekkerij. Of zoals de leeuw het op onderstaand plaatje verwoordt: “Suck it!

suck it lion

Nu u uitgebreid bent voorgelicht over hoe een kinderboek er niet uit moet zien, gaan we volgende keer weer verder bij de wetenschappelijke boektitels en omslagen waar niet zo goed over is nagedacht.

Johan Francke, Informatiespecialist

 

Read Around the Globe: Steinz – gids voor de wereldliteratuur

dinsdag, 13 januari 2015

Wat te lezen na Honderd jaar eenzaamheidHet diner of een ander favoriet boek? Hoe liep het af met Jane Eyre, en waarom is Anna Karenina zo bijzonder? Door welke romans werd Haruki Murakami beïnvloed, en wie hebben zich op hun beurt laten inspireren door Norwegian Wood

Wie gezegend is met een gezonde leeshonger naar goede literatuur heeft automatisch vragen naar verdere verdieping van informatie over schrijvers en hun werk en behoefte aan goede ideeën om verder te lezen.

Steinz – gids voor de wereldliteratuur geeft antwoord op bovenstaande en vele andere vragen, aan de hand van ruim 400 karakteriseringen van auteurs uit 26 taalgebieden. Er is aandacht voor hun beste werk, en Pieter Steinz geeft vele tips voor boeken in een vergelijkbare stijl of over hetzelfde onderwerp.

steinz-gids-los

Steinz – gids voor de wereldliteratuur, is een samenvoeging, bewerking en actualisering van de succesboeken Lezen &cetera (2003) en Lezen op locatie (2004). Dit monnikenwerk is een handboek voor de individuele lezer, maar ook een naslagwerk voor leesgroepen, boekhandelaars, scholieren, studenten en docenten. Het boek geeft een schat aan informatie en dwarsverbanden in honderden verrassende pagina’s.

Pieter Steinz
De auteur van Steinz – gids voor de wereldliteratuur, Pieter Steinz (1963), werkte meer dan twintig jaar als kunst- en boekenredacteur bij NRC Handelsblad. Hij was sinds 2012 directeur van het Nederlands Letterenfonds, totdat hij terugtrad wegens de spierziekte ALS. Van zijn hand verschenen onder meer de veelgeprezen gidsen Lezen &ceteraDracula heeft echt geleefd en bestseller Made in Europe (2014). De laatste, meest recente titel is een geweldige reisgids langs de culturele hoogtepunten van Europa, die leest als een roman. Het laat zien welke culturele verworvenheden typisch Europees zijn en in alle Europese landen tot bindend cultuurgoed behoren. In Made in Europe verdiept Steinz zich in het culturele DNA van ons continent, of dat nou de Mona Lisa is, de verlichte ideeën van de filosoof Voltaire of de Billy Boekenkast van woongigant Ikea. Over alle onderwerpen weet hij nieuwe, interessante feitjes te vertellen.

9789046815540.pcovr.01.madeineurope.indd

Boekwebben

Voor Steinz – gids voor de wereldliteratuur maakte hij 52 boekwebben. Dat zijn literaire schema’s rondom beroemde boeken, met een overzicht van invloeden en suggesties voor verder lezen. Dat is heel handig om als leidraad te gebruiken wanneer je op zoek bent naar de betekenis van een bepaalde auteur of wilt weten wat zijn of haar beste titels zijn. Neem bijvoorbeeld Gerard Reve, de schrijver van de beroemde generatieroman De avonden (1947). In het boekweb over Reve, zie je in één oogopslag dat hij onder meer werd beïnvloed door Gustave Flaubert en Multatuli, wat de hoogtepunten van zijn oeuvre zijn en welke auteurs op hun beurt weer door Reve werden beïnvloed. Vooral dat laatste is interessant en brengt je zeker op ideeën om verder te lezen in gegarandeerd prachtige boeken.

Steinz geeft verder 104 enthousiasmerende samenvattingen van klassieken uit de wereldliteratuur, van de Decamerone tot Wolf Hall en van Advocaat van de hanen tot Der Zauberberg. Hij doet dat in een aansprekende stijl met citaten uit het boek die kernachtig laten zien waarom juist dit verhaal zo de moeite waard is om te lezen.

Lijstjes en quizzen

Hij bespreekt 26 zogenaamde ‘one-book-wonders’, auteurs die beroemd zijn geworden om slechts één briljant boek. Dit naast weer 26 andere lijstjes met elk dertien boeken over één onderwerp. Bijvoorbeeld dertien titels waarin Spanje het decor vormt of dertien klassieke en moderne romans over ‘overspel’. Bovendien laat hij in 52 landkaarten zien waar de meesterwerken uit de wereldliteratuur zich afspelen. En dat is weer ideaal voor ‘lezen op locatie’. Heerlijk om op stedentrip te zijn in Praag en dan, dankzij de tips van Steinz, te lezen in een roman die zich daadwerkelijk in deze stad afspeelt. Zoals het klassieke meesterwerk De ondraaglijke lichtheid van het bestaan van Milan Kundera.
Kundera-Ondraaglijke

Dwars door het boek heen vind je 26 quizzen rondom literaire thema’s. Dat varieert van een quiz over de beginzinnen van beroemde werken tot dertien cryptogrammen over werken uit de wereldliteratuur. Maar ook dertien vragen over de plaatsen waar buitenlandse boeken als La chute van Camus en Hans Brinker, or the silver skates van Mary Mapes Dodge zich afspelen. Ik vond het een uitdaging om zo’n quiz te doen en te puzzelen of mijn kennis op dit gebied toereikend is. Ook leuk trouwens om zo’n quiz in een leeskring te spelen. Als afwisseling een avond met een literair gezelschapsspel, tussen het bespreken van de gelezen boeken door.

Weblog Read Around the Globe

Sinds 1 januari 2015 schrijft Pieter Steinz, samen met zijn dochter Jet, een weblog dat bij het boek hoort. Na aanmelding kun je dit weblog volgen. Er zijn dagelijks nieuwe posts. Op vrijdag 9 januari was er bijvoorbeeld een stukje over de winnaar van de Nobelprijs voor literatuur 2014, Patrick Modiano. Wie is hij en wat zou je van hem moeten lezen?

Zaterdag 10 januari werd het citaat van de week gepresenteerd, een zin uit de beroemde roman Dode zielen van Nicolaj Gogol. Steinz: “De zeldzame aantrekkingskracht van de roman zit hem in de humoristische typeringen, in het pittoreske, maar allesbehalve realistische beeld van het tsaristische platteland. En in de met veel enthousiasme bewandelde zijpaden. Wie wil kan er ook nog een verholen portret van de kunstenaar of een pikzwarte schets van de menselijke natuur in zien. Wie krijgt na zo’n aanbeveling geen zin om deze klassieker eens ter hand te nemen?”

Een ander voorbeeld: op dinsdag 13 januari werd de (post)modernistische auteur en literaire superster Daniel Kehlman veertig jaar oud. Steinz belicht op deze dag in het weblog het vernieuwende werk van de Duitse Oostenrijker. Ik kende hem nog niet, maar ben nu van plan om eens een roman van hem te lezen.

ruhm_cover

Petje af

Alles bij elkaar zijn boek en weblog zeer de moeite waard om te raadplegen en te blijven volgen. Petje af voor de bevlogen Steinz, die het ondanks zijn heftige, progressieve ziekte, niet kan laten om zijn uitgebreide literaire kennis en inzichten zo enthousiast met ons te delen. Ik laat me er in ieder geval dagelijks door inspireren en hoop dat de lezer van dit blog net zo blij van dit boek wordt als ik!

Anya Marinissen,

Webredacteur en bibliothecaris Romanteam Zeeuwse Bibliotheek.

 

Het verdwijnen van de verbeelding

donderdag, 14 november 2013

Zestigplussers in Nederland lezen driemaal zoveel boeken als jongeren tussen de tien en negentien jaar. Dat staat in een artikel in NRC Handelsblad van 21 september 2013 over de vrije val van de boekverkoop in Nederland.  Los van de blijkbaar significant afgenomen leesvaardigheid onder kinderen en jongeren, is er denk ik met het lezen van fictie nog iets anders aan de hand. Toen ik het las moest ik denken aan mijn eigen middelbare schooltijd. Dat is alweer een behoorlijke tijd geleden, maar ook toen al ging het met het lezen van literatuur de verkeerde kant op.

bibliotheekkast

Op de middelbare school zag de meerderheid van mijn klasgenoten de verplichte literatuurlijst van het vak Nederlands als een grote kwelling. Sommigen gaven na het examen zelfs trots toe dat ze zich door al hun boekverslagen en het mondeling heen hadden gebluft, zonder ook maar een van de boeken te hebben opengeslagen. Fictie heeft geen nut en een roman lezen pijnigt slechts je geest, dus waarom zou je de moeite doen?

Een invalshoek die ik later terug zag komen bij een van mijn kinderen. Grootgebracht door een moeder die ‘leesverslaafd’  is en voorlezen,  zelf lezen en genieten van verhalen tot speerpunt in de opvoeding heeft verklaard, is deze zoon kennelijk ongevoelig gebleken om deze fijne eigenschap over te nemen. Ik sleepte jarenlang stapels boeken uit onze welvoorziene Zeeuwse Bibliotheek mee naar huis. Ik las iedere avond -en vaker- voor, gaf boeken cadeau en nam elke gelegenheid te baat om op het belang van lezen te wijzen. Bij dat ene kind sloeg het minder aan. Hij luisterde heel graag naar het voorlezen, maar vond het leren lezen niet meteen een noodzakelijk te verwerven vaardigheid. En toen hij het tegen wil en dank toch onder de knie kreeg, leidde het niet tot de liefde voor het lezen van mooie verhalen die ik voor hem had gewenst en die zijn broers en zussen wel ontwikkelden.

Het boek was beter
Na afloop van iedere opzienbarende of ontroerende film gebaseerd op een boek, hoor ik altijd wel iemand verklaren dat het boek veel beter was. Het ziet er soms naar uit dat boekenliefhebbers zich alleen ophouden in bioscopen. Dat klinkt eigenlijk wel logisch: in zekere zin verschillen literatuur en film namelijk niet zo erg van elkaar, ze vertellen beiden een verhaal.

Mensen houden van verhalen omdat het onze menselijke manier van denken imiteert. Ik durf zelfs te zeggen dat het onze staat van ‘zijn’ nabootst: de wereld waarin we leven houdt ons gevangen in een rechtstreeks verloop van tijd en gebeurtenissen. Doordat ons ‘zijn’ is gebonden aan een bepaalde plaats in ruimte en tijd, ervaren we ons leven als een aaneenschakeling van ‘scenes’. We zijn een verhaal met een begin, een midden en een eind en bewegen ons langzaam maar zeker door alle hoofdstukken van ons leven.

Leven
Literatuur speelt zich af in het gebied van de menselijke natuur en de aard van de mens. In fictionele verhalen vind je de meest sprekende beschrijvingen van wat het inhoudt om te leven. Het verbeeldt de handelingen en gebeurtenissen uit het leven van de mens en de emoties en reacties die de mens hierop heeft. Dit kan een groot gevoel van herkenning teweeg brengen bij de lezer van een boek, en ons soms zelfs een universeel en tijdloos besef meegeven over wat het is om mens te zijn.

De meesten van ons zullen het herkennen dat je jezelf helemaal kunt verliezen in een boek. Voor even ben je helemaal een ander. Onderzoek heeft zelfs uitgewezen dat mensen door literatuur te lezen, meer empathie leren voelen voor anderen.
Dit effect zou zich natuurlijk ook voor kunnen doen in films of andere moderne media. Toch vermoed ik dat het idee van (meer) films in het onderwijs weinig, of toch beduidend minder aanhangers zal trekken.

Verbeelding
Men ziet literatuur over het algemeen toch als een meer intellectuele bezigheid dan film. Het lezen van een boek, en met name de spreekwoordelijke literatuur met de hoofdletter L,  vraagt een bepaalde inspanning van de lezer. Waar je bij een film rustig achterover kunt leunen en je eenvoudig laat meeslepen door de beelden, wordt de lezer geacht zich de scenes uit een boek zelf te verbeelden. Dit kost een zekere moeite en inzet die bij een film niet nodig is. Maar is dit dan ook automatisch de reden dat literatuur minder populair is dan film? Is de mens zo verwend op het gebied van amusement, dat niemand zich meer wil inspannen voor zijn plezier?

Ik geloof niet dat het mensen er om gaat dat ze geen moeite willen doen. In de literatuur gaat het erom dat je de handelingen en de manier waarop het verhaal in beeld wordt gebracht, in je hoofd tot leven roept. Je wordt geacht het hele boek voor jezelf te regisseren en elk woord te vertalen in een zelf bedacht beeld, waarbij je vrij bent het zo kleurrijk te beleven als je zelf wilt. Dit is een andere soort moeite dan die in bijvoorbeeld films. Ik denk dat het deze specifieke dynamische fantasie is die gepaard gaat met het lezen, waarvoor een toenemend aantal mensen zich niet meer kan of wil inspannen.

Het lijkt erop dat de digitale revolutie, met al zijn fantastische beelden en adembenemende ‘special-effects’, ons vermogen tot verbeelding heeft doen afnemen. We zijn verslingerd aan de bedwelmende effecten die de hedendaagse films en andere media op ons hebben en kunnen onszelf niet meer vermaken met alleen onze eigen ongeoefende fantasie.

prideandprejudice

Magie
Hoewel ik mezelf ook regelmatig trakteer op een goede film en niet wil overkomen als een ontevreden, ouderwetse bibliothecaris, zie ik hier toch genoeg aanleiding om me zorgen te maken. De echte kracht van literatuur zit hem in de magie en de bekoring die deze biedt en in het eigen avontuur van de lezer. Deze gaat een persoonlijke relatie aan met een boek, de woorden vergezellen hem of haar door een droom, die met geen enkele andere te vergelijken is. Mr. Darcy uit Pride and Prejudice had in de hoofden van de lezers miljoenen gedaantes, zonder ook maar enige overeenkomst met acteur Colin Firth. Narnia, het betoverde land achter de kleerkast, zag er in de verbeelding van de vele kinderen die dit prachtige verhaal lazen, evenzovele malen anders uit dan het door de filmmakers bedachte, eenduidige Narnia in de film.

narnia

Er zou iets op gevonden moeten worden om het lezen van literatuur te stimuleren op zo’n manier, dat mensen de schatten hervinden die in boeken verscholen liggen. Er schuilt een persoonlijke wereld in ieder boek, en mensen hebben recht op deze eigen unieke dromen, in plaats van de voorgekauwde beelden die de moderne entertainmentindustrie hen voortdurend biedt. Wie de oplossing weet mag het zeggen!

Anya Marinissen, Romanteam Zeeuwse Bibliotheek

Een boekenkast met lege planken

donderdag, 26 september 2013

Als ik bij iemand op bezoek kom waar ik niet eerder geweest ben is het eerste dat ik doe naar de boekenkast lopen. Dat vertelt mij namelijk wie er in dat huis woont, wat de interesses en hobby’s zijn, in welke leeftijdscategorie de kinderen zich bevinden, wat hij en wat zij leest (zij en zij kan natuurlijk ook, maar laat ik niet onnodig uitweiden) en waar ik iemand intellectueel moet plaatsen. Bovenal doe ik dit, omdat zo een boekenkast mij een kruisbestuiving op kan leveren van verwante titels die ik aan mijn eigen boekenkast zou willen toevoegen of zelf nog lezen wil. De kans dat mijn ogen een dergelijk gevulde boekenkast passeert is redelijkerwijs aanwezig in mijn eigen vrienden- en kennissenkring, maar het aantal huizen dat een inrichting heeft die meer doet denken aan een psychiatrische inrichting waar wit de norm is en elk meublement of inrichting ontbreekt omdat de bewoners toch alleen nog maar glazig naar een lcd-scherm staren, wordt met de dag groter. Nederland ‘ontleest’ namelijk met rasse schreden en de boekenkast, als hij al bestaat, huisvest hooguit nog een tablet.

legeboekenkast

 

Nederland zit in een neerwaartse spiraal als het gaat om de boekverkopen. Binnenkort dreigt die de magische grens van 50% te overschrijden, terwijl in omringende landen als België en Duitsland de verkoop juist stijgt. Het erge aan deze crisis is dat deze niet voorbijgaat als er onverhoopt weer wel een economische hoogconjunctuur komt.  Het skelet van de samenleving is namelijk met de artritis van ontlezing aangetast en bedreigt toekomstige generaties blijvend. Tussen 2008 en 2012 daalde de boekverkoop met 20%. In april 2013 was de afname al bijna 21% ten opzichte van het rampjaar 2012. 2008 was nog een topjaar met een aanschaf van niet minder dan 50,6 miljoen boeken door de Nederlandse bevolking. Het is namelijk een misvatting te denken dat digitalisering van de samenleving tot minde boekproductie heeft geleid, helaas wel tot minder lezen. Een afname naar 25 miljoen verkochte boeken per jaar brengt ons terug naar het niveau van 1988.

centraal boekhuis

Die terugval kan niet volledig op het conto van de economische crisis worden geschoven. In een land als Frankrijk bijvoorbeeld bleef het aantal boekwinkels stabiel en steeg de boekverkoop in tien jaar tijd met 6,9%, terwijl deze in Duitsland het afgelopen jaar steeg met 1,8% en in België (toch ook deels Nederlandstalig) nog met 3,1% in de eerste zes maanden van het jaar. Het is zelfs al zo erg dat het Centraal Boekhuis, die de distributie van alle boeken door Nederland regelt haar vrachtauto’s voor een derde vult met andere zaken dan boeken omdat de uitlaat van de auto anders niet roken kan. Het doemscenario dient zich aan dat we straks Van Gent & Loos de boeken door Nederland moeten laten distribueren, omdat de vrachtauto’s nog maar voor de helft geladen zijn met onze culturele schatten. Het achterliggende probleem zit echter dieper.

ebook

Bovengenoemde cijfers behoeven enige nuance. Zo stellen de winkelbedrijven dat de verkoop  aan de kassa slechts 12 tot 16%  lager ligt. Daar valt natuurlijk weer tegenin te brengen dat dit betekent dat je een groot deel van je boekencollectie tegen dumpprijzen op de markt brengt, want het gegeven blijft dat het Centraal Boekhuis veel minder verkoopt en dat geldt ook de online verkopen.

Nu hoor ik de online lezers al in galop hun stokpaard berijden: ‘en het e-boek dan?’ Inderdaad, die boekverkoop vertoont een stijging, maar die bedraagt slechts 2,7% van de totale boekenafzet en komt dit jaar uit op ongeveer 4%, terwijl de groeicijfers al aan het afvlakken zijn. Mijn grootste bezwaren tegen dit e-book is dat ze amper 20% goedkoper zijn dan ‘the real thing’, maar vooral dat ik niets kopen kan waar ik werkelijk in geïnteresseerd ben, omdat specialisaties nu eenmaal slecht verkopen. Wat overblijft is dus de popie-jopie pulp voor het grote publiek. Ik kan Henning Mankell slechts eenmaal per halfjaar velen en Dan Brown zie ik ook op papier liever de haard warmen, laat staan dat ik deze digitaal zou consumeren.

Veel academische titels en artikelen komen natuurlijk ook digitaal beschikbaar en dat is een zegen, omdat die vaak veel moeilijker verkrijgbaar zijn, maar hier zit een ander addertje onder het gras. Je kunt digitaal lezen namelijk niet een op een vergelijken met het lezen op papier. Digitaal lezen voltrekt zich namelijk minder ‘lineair’, chaotischer en gefragmenteerd en vooral minder geconcentreerd. Daardoor gaat digitaal lezen ongeveer een derde langzamer dan lezen van papier en wordt minder informatie opgenomen en nog minder argumentatie. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat er een significant verschil bestaat tussen lezen van een e-reader of van een tablet, PC of mobieltje. Vooral die laatste drie vormen onderscheiden zich in dit opzicht negatief.

gazpromgreenpeace

De vrije tijd die Nederlanders besteden aan het lezen van gedrukte media is volgens het Sociaal- en Cultureel Planbureau tussen 1975 en 2005 afgenomen met 44% van 6,1 naar 3,8 uur per week. In de acht jaar tot 2013 is dat cijfer zelfs gedaald naar 2,7 uur per week. Nog verontrustender is dat de aanwas van lezers volledig stagneert. Zestigplussers lezen zes maal zoveel als jongeren tot 19 jaar, die gemiddeld twaalf minuten per dag lezen. Kranten worden zelfs achttien maal zo weinig gelezen onder 12- tot 19-jarigen als onder ouderen en boeken drie keer minder.

Het zal dan ook niet verbazen dat de leesvaardigheid onder Nederlandse basisscholieren sinds 2001, net als in landen als Roemenië, Litouwen en Marokko aan het verslechteren is, terwijl dit in andere Europese landen stabieler blijft. Heeft de PVV -om van andere partijen nog maar te zwijgen- nog meer argumentatie nodig om de bibliotheekwereld in stand te houden? Slechts 7% van de Nederlandse leerlingen haalt het hoogste vaardigheidsniveau bij lezen, terwijl de Engelse en Finse leerlingen daar tot meer dan tweemaal beter presteren. In groep 8 van de basisschool slaagt nog slechts de helft van de leerlingen voor het onderdeel interpreteren van tekst, terwijl het streven driekwart van de leerlingen is. Bij het verlaten van de basisschool heeft een kwart van de leerlingen een leesvaardigheidsachterstand van tenminste twee jaar en die wordt in de verdere schoolloopbaan niet meer ingelopen. Op Nederlandse scholen, het zal u niet verbazen, wordt dan ook te weinig tijd besteed aan kernvakken zoals taal en rekenen. Wordt er hier nog geen veertien uur per week aan besteed, in ons omringende landen is dat vier uur per week meer. Het enige verband dat aantoonbaar de cito-scores verhoogd is het lezen van boeken. Juist die cito-scores zijn de afgelopen jaren tot een niveau gedaald, waarbij slechts een kwart van de hoogste cito-cijfers scorende leerlingen er niet in slaagt binnen zes jaar het vwo-diploma te halen. Het lezen van boeken kweekt juist bij leerlingen die later in hoger- en universitair onderwijs terecht komen de woordenschat significant aan.

geweldhulpverleners
Nu hoor ik de digitale lezer al zeggen: ‘Alles is op pc of tablet opvraagbaar dus waarom zou ik een boek openslaan?’, of -om dichter bij de Zeeuwse politiek te blijven- ‘Waarom zou je een bibliotheek nodig hebben als er internet is?’.

Ondanks die technische vaardigheden beschikken studenten niet langer over de gave de kwaliteit van internetbronnen in te schatten of argumentatieve verbanden te doorgronden. Er is geen onderscheidend vermogen meer tussen opinie en argumentatie en nieuwsberichten worden zonder meer voor waar aangenomen, zelfs als onverhuld blijkt dat de bron de voorlichtingsdienst van een rijksoverheid is. U gelooft toch ook dat het geweld tegen hulpverleners toeneemt zonder dat u zich afvraagt wie deze informatie verstrekt of wat dan onder ‘hulpverlener’ wordt verstaan?  Nog even en het merendeel van de bevolking is ervan overtuigd dat Rusland legitiem in arctische wateren een stel piraten heeft overmeesterd of dat Edward Snowden een levensgevaarlijke terrorist in schaapskleren is. Lezen scherpt de geest, roept vragen op en nog meer lezen zet diverse bronnen tegen elkaar af. Nu ben ik niet gekant tegen digitaal lezen, maar onderken de beperkingen ervan. Een digitale tekst ziet er wezenlijk anders uit dan een gedrukte tekst.
ipads kaften
Zo vraag ik me af of de zogenaamde Steve Jobs scholen niet een volgende stap in deze neerwaartse spiraal zijn. Er zitten ontegenzeglijke voordelen aan vast. Kinderen lopen niet meer met een onnodige last aan boeken te zeulen en hebben altijd alle lesmateriaal bij de hand. Er kan onderwijs op maat, niveau en snelheid worden gegeven, maar ik vrees voor de wijze waarop dit aangeboden wordt: in hapklare brokken waarbij alinea’s niet langer dan vijf regels zijn. De lezer hoeft de tekst niet langer te doorgronden of analyseren, de nuance te zoeken of zich af te vragen of het klopt wat er staat, want het staat toch zwart op wit, dus het is waar? Om met Ramses Shaffy te spreken: Mens, durf te lezen!

Johan Francke, Kennisdiensten & collecties

 

Bronnen:

NRC-Handelsblad 21 september 2013, Opinie & Debat 4-5.

www.foksuk.nl

 

Boekenweek 2013: Gouden Tijden, Zwarte Bladzijden

donderdag, 7 maart 2013

Ieder jaar opnieuw lukt het de organisatie van de Boekenweek (dit jaar van 16 t/m 24 maart) om een origineel thema te bedenken. Een onderwerp dat mensen uitdaagt om er over te lezen, simpelweg omdat het zo interessant is zich er verder in te verdiepen.

‘Gouden Tijden, Zwarte Bladzijden’
Je hoeft er niet lang over te denken om te weten waar dit over gaat. De roemrijke historie van Nederland heeft genoeg fases en gebeurtenissen opgeleverd die op z’n zachtst gezegd twee kanten in zich hebben: een mooie, waar we als Nederlanders trots op zijn, omdat we hebben laten zien hoe goed we zaken hebben aangepakt en opgelost. Een kant die onze ego’s streelt, een waar we als Nederlanders trots op zijn en die een nationaal bewustzijn creëert.

Denk aan de woorden van oud-premier Balkenende, alweer een paar jaar geleden. Hij prees de VOC-mentaliteit van de Nederlanders, de handelsgeest uit de zeventiende eeuw, die zoveel welvaart heeft gebracht en Nederlanders in de hele wereld de reputatie van verdraagzaamheid en openheid opleverde. We weten echter allemaal dat diezelfde mentaliteit ook tot heel veel wantoestanden heeft geleid. Tot uitbuiting van de inheemse bevolking van Zuid-Afrika, Nederlands-Indië en Suriname, tot slavernij, moord en keiharde besluiten.

Schaduwkant
Aan veel historie kleeft een schaduwkant die een heel ander licht werpt op de gebeurtenissen. Dat geldt niet alleen voor de Gouden Eeuw, maar ook voor bijvoorbeeld de Indische geschiedenis, de NSB in de Wereldoorlog II, de bloedige oorlog in Afghanistan en de desastreuze gebeurtenissen in de jaren negentig van de vorige eeuw in Srebrenica, in het door oorlog verscheurde Joegoslavië. En wie is niet geschokt over de vele, recent naar buiten gekomen verhalen van kindermisbruik door geestelijken van de katholieke kerk.

Zeeuwse Bibliotheek
Over al deze gebeurtenissen zijn vele boeken geschreven. Op de homepage van de Zeeuwse Bibliotheek vind je een toptien van boeken die over het thema van de Boekenweek gaan. 
In de Zeeuwse Bibliotheek is er tijdens de Boekenweek 2013 een boekenpresentatie over het thema. Diep menselijke verhalen om te lezen, schokkende terugblikken op het verleden en leerzame reconstructies van de geschiedenis. Keuze genoeg. Heel veel titels en leesideeën zijn ook verzameld in het Boekenweekmagazine over het thema ‘Gouden Tijden, Zwarte Bladzijden’. Tijdens de Boekenweek gratis mee te nemen.

Verrassing
Ook deelt de Zeeuwse Bibliotheek traditiegetrouw een cadeautje uit aan haar leden: de bundel Gouden Tijden, Zwarte Bladzijden, waarin bekende Nederlanders, schrijvers, artiesten, televisiepersoonlijkheden, schrijven over mooie, maar ook over minder prettige herinneringen. Daarmee wordt het boek nu al een collectors item met nog nooit gepubliceerde feiten over bekende landgenoten.

Lidmaatschap en het boekenweekgeschenk
Ben je nog geen lid van de bibliotheek? Het is nu wel heel aantrekkelijk om je aan te melden: nieuwe leden ontvangen in de Boekenweek namelijk een Boekenbon van 5 euro. Bovendien krijgen zij een voucher, waarmee ze in de boekhandel een exemplaar van het spannende boekenweekgeschenk De Verrekijker van Kees van Kooten kunnen ophalen. Wist je trouwens dat je op zondag 24 maart met je boekenweekgeschenk als geldig vervoersbewijs door heel Nederland gratis met de trein kunt reizen?

Molukse literaire avond op 19 maart
De geschiedenis van de Molukkers is een van de vergeten episodes in de Nederlandse geschiedenis, waarover na een lange periode van stilte, het afgelopen jaar in één klap drie boeken zijn verschenen: Zo Nederlands als wat, een Molukse familiegeschiedenis van Linda Huijsmans, Kazernekind van Marlies Mielekamp en De verzwegen soldaat van Sylvia Pessireron. Op dinsdagavond 19 maart zijn deze drie schrijfsters aanwezig op de Molukse literaire avond, die de Zeeuwse Bibliotheek organiseert. Met muzikale omlijsting van Sharon Parinussa en Jahja Telussa. Het wordt een bijzondere avond, die tot nieuwe inzichten kan leiden en positieve aandacht geeft aan een in Nederland ruim vertegenwoordigde bevolkingsgroep.

Schrijfwedstrijd
In het land zijn er natuurlijk ook heel veel activiteiten, zoals het bekende Boekenbal voor schrijvers. Dit jaar uitgebreid met een bruisend Boekenbal speciaal voor lezers. Lezingen, debatten, signeersessies, boekenfeesten, je vindt het allemaal op www.boekenweek.nl.
Erg leuk is ook de landelijke schrijfwedstrijd over het thema van de Boekenweek 2013. Georganiseerd door Dewebschrijvers.nl. Van de ingezonden verhalen kiest een jury, onder leiding van niemand minder dan Abdelkader Benali, de mooiste, spannendste of meest ontroerende biografische verhalen. Doe mee en zie je verhaal gepubliceerd in een echte bundel.

Alles bij elkaar wordt het een bruisende en verrassende Boekenweek voor ieder die van lezen en boeken houdt. Wij van de Zeeuwse Bibliotheek verheugen ons erop om dit samen met jou te vieren.

Anya Marinissen, Bibliothecaris/Romanteam Zeeuwse Bibliotheek

Verbouwen en verhuizen, herinrichting en vernieuwing

maandag, 30 juli 2012

Drilboren, stofwolken, rommel, onduidelijkheid, chaos en andere ongemakken. Het is niet niks wat bezoekers en medewerkers van de Zeeuwse Bibliotheek de afgelopen maanden hebben doorstaan. Sommigen kregen hoofdpijn van de herrie die de drilboren bijna onafgebroken produceerden, anderen kregen rode ogen van het ronddwarrelend stof of raakten geïrriteerd, omdat delen van de collectie onbereikbaar bleken en de bibliotheek in bijna niets meer leek op de vertrouwde plek waar men al zolang regelmatig komt.

Crisis

De Zeeuwse Bibliotheek moet, evenals veel andere culturele instellingen, flink bezuinigen. De economische crisis gaat ook hier niet ongemerkt voorbij. De directie van de bibliotheek heeft zich in de afgelopen twee jaar gebogen over te nemen maatregelen om deze bezuinigingen te realiseren. Een niet eenvoudige taak: hoe bezuinig je in hemelsnaam twintig procent zonder dat er wordt bezuinigd op de goed ontsloten, enorme collectie waar we als Zeeuwen zo trots op zijn?

Hans Warren

Bezuinigen op de waardevolle collectie ‘oud bezit’ met oude handschriften en bijzondere juweeltjes uit de begintijd van de boekdrukkunst. De prachtige collectie oude atlassen en boekenverzamelingen afkomstig uit legaten. Waardevolle werken over de geschiedenis van Zeeland, oude kinderboeken en bijvoorbeeld de collectie Hans Warren. Deze belangrijke Zeeuwse auteur liet na zijn dood zijn volledige bibliotheek, dagboeken, brieven en andere documenten na aan de Zeeuwse Bibliotheek.

Wetenschap

Of bezuinigen op de grote wetenschappelijke collectie? In 1859 startte de Provinciale Bibliotheek Zeeland in de abdij van Middelburg. Deze oude wetenschappelijke bibliotheek heeft zich, na een fusie in 1986 met de Openbare Bibliotheek Middelburg, ontwikkeld tot één van de toonaangevende collecties van Nederland en is een belangrijke informatiebron voor studenten en wetenschappers in Nederland en ver daar buiten. De Zeeuwse Bibliotheek bedient vanaf de oprichting van de Roosevelt Academy in 2004, ook deze universiteit. Een onmisbare plek voor de vele studenten en docenten die sinds die tijd het Middelburgse stadsbeeld zo levendig maken.

Dienstverlening

De Zeeuwse Bibliotheek is ook Provinciale Service Organisatie. Deze adviseert en ontwikkelt specialistische dienstverlening en bibliotheekproducten voor bibliotheken en instellingen in de provincie Zeeland. Een zeer gewilde dienstverlening is bijvoorbeeld de Onderwijs Bibliotheek Dienst, verantwoordelijk voor het adviseren op maat en het uitlenen van collecties aan onderwijsinstellingen in heel Zeeland. En kent u de bibliobussen, die al jarenlang de meer afgelegen en dunbevolkte plekken in de provincie van leesvoer en informatie voorzien?

Picasso

Vanzelfsprekend is de Zeeuwse Bibliotheek ‘gewoon’ een openbare bibliotheek. Waar je terecht kunt voor het lenen van spannende boeken of dat ene prachtige plaatwerk over Picasso, voor het lezen van je dagelijkse krantje of een interessant tijdschrift over opvoeding. Een fijne plek om een paar uurtjes door te brengen met een kopje koffie. En je kind te voorzien van een informatief boekje voor zijn spreekbeurt of een prachtig prentenboek om uit voor te lezen. Wat dacht u trouwens van de zeer uitgebreide collectie bladmuziek, cd’s en achtergrondinformatie over muziek?

Oplossing: samenwonen- en werken met SCOOP

Een zinkend schip wordt onze bibliotheek natuurlijk niet, er is hard gewerkt aan goede oplossingen om de gewenste bezuinigingen te kunnen uitvoeren. De collectie is daarbij zoveel mogelijk ontzien. De afgelopen periode stond volledig in het teken van de voorbereiding op het samenvoegen van twee culturele organisaties: de Zeeuwse Bibliotheek en onderzoeksinstituut SCOOP zijn gaan samenwonen.

Eensgezind

De tweede verdieping van het gebouw is, als resultaat van de recente, turbulente verbouwing, ingericht als kantoortuin. Heel wat nieuwe medewerkers trokken in het gebouw. De medewerkers van de Zeeuwse Bibliotheek èn die van SCOOP werken daar nu eensgezind samen. Ondersteunende diensten van beide organisaties, zoals het secretariaat en personeelszaken, zijn samengevoegd. De inmiddels afgeronde, omvangrijke integratie heeft allerlei nieuwe impulsen en plannen met bijbehorende uitdagingen tot gevolg, waarvan u, als trouwe klant in de toekomst zeker meer gaat horen.

Zeeuws Documentatie Centrum

U denkt nu ongetwijfeld: maar waar blijft het Zeeuws Documentatie Centrum? Dat huisde immers al vele jaren op die tweede verdieping. Gelukkig is daar een uitstekende oplossing voor gevonden. Na een herinrichting van de informatieve collectie op de eerste verdieping (een flinke operatie, waarbij de boeken tijdelijk werden opgeslagen zodat er nieuwe vloerbedekking kon worden gelegd) wordt er aan de westzijde van deze verdieping een ‘Kennispunt Zeeland’ ingericht. Een afdeling waar alles wat u nodig heeft op het gebied van de geschiedenis en toekomst van Zeeland aanwezig blijft, inclusief de benodigde hulp en assistentie van deskundige bibliothecarissen.

Keuze

Ook de afdeling aardrijkskunde en geschiedenis heeft daar een plek gevonden. Reisgidsen vindt u voortaan op de begane grond, evenals de collectie kookboeken en levenskunst. Het concept dat bij de herinrichting is gehanteerd, maakt dat u voortaan heel gemakkelijk een keuze kunt maken uit het brede aanbod van boeken en andere materialen dat u van de Zeeuwse Bibliotheek gewend bent.

Eigentijds

Een eigentijdse bibliotheek voor de echte boekenliefhebber en iedereen die op zoek is naar (digitale) informatie. Door het nieuwe ontwerp wordt u als klant geholpen eenvoudiger uw weg te vinden en gewezen op delen van de collectie waar u wellicht anders niet zo snel aan zou denken. Het gebruik van herkenbare en ook nieuwe elementen zorgt voor een bibliotheek die helemaal van ‘nu’ is.

Passie in een nieuwe fase

Bezuinigen leidt in dit geval tot een geheel nieuwe fase in het bestaan van de Zeeuwse Bibliotheek. Uiteraard met dezelfde of een nog betere dienstverlening, door enthousiaste en deskundige medewerkers, die allemaal net als u, een passie voor boeken en lezen hebben.

Anya Marinissen, bibliothecaris Zeeuwse Bibliotheek

Juni, de Maand van het Spannende Boek

woensdag, 30 mei 2012

Spannende boeken hebben zich stevig aan de bovenkant van de bestsellerlijsten genesteld. Thrillers van Stieg Larsson, Dan Brown en Nicci French worden door miljoenen mensen met veel plezier gelezen. Of je nu kiest voor een huiveringwekkende thriller, een detective of een griezelverhaal, een spannend boek moet – de naam zegt het al – zorgen voor urenlang vertoeven in een wereld vol onverwachte wendingen, griezelige momenten en een zinderende sfeer. Met uiteindelijk een spetterende ontknoping, waarbij het recht zegeviert.

 

 

Grunberg

Schrijver Arnon Grunberg vindt dat De Maand van het Spannende Boek een misverstand in het leven roept. In een van zijn essays, gepubliceerd in De troost van de slapstick (1998), schrijft hij: “Men denkt blijkbaar dat er spannende boeken zijn – thrillers, detectives, spionageromans – en dat er daarnaast andere, niet-spannende boeken zijn. Zullen we die dan maar literatuur noemen?  Is Madame Bovary niet spannend? Is Kees de jongen niet spannend? Geen enkele roman, geen enkele film of verhaal kan bestaan zonder spanning. Want zonder die spanning denkt de lezer juist niet: wat zou er op de volgende bladzijde gebeuren? De lezer denkt: wanneer is het eigenlijk afgelopen?”. Grunberg heeft natuurlijk gelijk, alle goede romans en verhalen hebben een bepaalde spanningsboog waardoor je als lezer wilt weten hoe het afloopt, dóór wilt lezen omdat je zo benieuwd bent naar hoe het verder gaat…

Helden en schurken

De Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek  (CPNB) heeft er echter voor gekozen om in de maand juni vooral de thrillers en detectives in het zonnetje te zetten in bibliotheken en boekhandels. Dit zijn dan ook de genres waar de spanning per definitie van afdruipt. Waar moorden en ontvoeringen zorgen voor intrigerende raadsels die moeten worden opgelost. Waar altijd een tegenstelling bestaat tussen ‘goed’ en ‘fout’, tussen helden en schurken.

Romantiek

Vaak zit er ook een romantische verhaallijn in het spannende boek verwerkt. Als de held een man is, kan hij een mooie vrouw ontmoeten met wie hij een relatie begint. Soms kan deze vrouw zich ontpoppen tot femme fatale. Als de held een vrouw is, voelt zij zich vaak aangetrokken tot een stoere, maar rechtvaardige en behulpzame man, die haar ondersteunt bij het opsporen van de dader.

 

 

Psychologie

In een psychologische thriller draait het minder om achtervolgingen en gevechten dan om wat er zich in het hoofd van de personages afspeelt. De waaromvraag is heel belangrijk. Psychologische en/of literaire thrillers zijn, niet verbazend, erg geliefd bij vrouwelijke lezers. De hoofdpersonages zijn niet vanzelfsprekend goed of fout. Net als in het werkelijke leven is de scheidslijn niet zo duidelijk.

 

 

Actie

In een actiethriller ligt de nadruk meer op gevechten, achtervolgingen, explosies en stuntwerk. Een politiethriller kan behalve misdaadbestrijding ook de machtsstrijd en corruptie bij de politie als thema hebben. De laatste twee zijn meer geliefd bij mannelijke lezers.

Opening

De feestelijke opening van Juni, Maand van het Spannende Boek vindt op 31 mei 2012 plaats in Amsterdam. ‘De Gouden Strop’ (prijs voor het beste misdaadverhaal van het afgelopen jaar) wordt uitgereikt en er is een eregast. Dit jaar de bekende auteur Simone van der Vlugt. Zij schreef het geschenkboek voor de boekhandel van de Maand van het Spannende Boek. Hier kun je het complete programma van de opening vinden.

De Maand van het Spannende Boek krijgt weer volop aandacht in de Zeeuwse Bibliotheek:

Thrillerglossy

Exclusief voor jou, als lid van de bibliotheek, is er dit jaar iets nieuws: de fraaie Thrillerglossy, een stijlvol en exclusief cadeau. Een inspiratiegids vol (lees)tips om er een spannende, zinderende boekenzomer van te maken. Gratis mee te nemen in de bibliotheek!

Korting 20% voor nieuwe leden

Nieuwe leden kunnen zich in de maand juni zelf direct en eenvoudig online, of via de Klantenservice van de Zeeuwse Bibliotheek, aanmelden voor een jaarabonnement met 20% korting.

Ken je de Psy-D bril? Wat zie je? Het goede of het kwade? De bril heeft een rood en een blauw glas. De manier waarop je door de glazen kijkt, bepaalt wat je ziet. Tijdens de Maand van het Spannende Boek liggen de brillen in de Zeeuwse Bibliotheek. Kom er snel eentje halen, want op is op…!

Doe met de bril op de online-test  Het kwaad in jezelf. Waar ligt jouw grens? Deelnemers maken kans op een prijs. Uitgekeken? De bril is ook prima te gebruiken als boekenlegger.

In de Zeeuwse Bibliotheek vind je uiteraard ook de beste thrillers, detectives en andere ijzingwekkende verhalen en dvd’s. Er is een ‘spannende’ tentoonstelling ingericht, waar je naar hartenlust kunt uitkiezen.

We hopen je te ontmoeten in juni, de Maand van het Spannende Boek! Huiverend, onderzoekend en speurend in de bibliotheek, naar de fijnste boeken voor deze zomer…

Anya Marinissen, Romanteam Zeeuwse Bibliotheek

Leeskringen en de Zeeuwse Bibliotheek

donderdag, 3 mei 2012

Veilige wereld

Lezen smaakt altijd naar méér, of je nu slechts een enkele keer de tijd vindt om een roman te lezen en vooral in de vakantie een stapel boeken wegwerkt, of juist een echte leesverslaafde bent. Deze tijd, boordevol informatie en snel veranderende digitale ontwikkelingen, doet ons misschien terugverlangen naar een besloten, veilige wereld. Een wereld waarin je in je favoriete stoel kunt wegdromen bij een mooi verhaal, met goedgekozen woorden en mooie zinnen die je zintuigen en fantasie prikkelen. Niets om aan te denken, behalve aan de wereld van het boek…

Glas wijn

Wat is er leuker dan met anderen deze leesdromen en ervaringen te delen en vervolgens te bespreken? Waarom vond je dit boek zo mooi, interessant en spannend? Of, dat kan tenslotte ook, niet om door te komen?
Steeds meer enthousiaste lezers richten een leeskring op. Nederland telt er inmiddels duizenden en het worden er steeds meer. Met een zekere regelmaat komt men bij elkaar en praat over de verschillende leeservaringen, de thematiek van het boek, de auteur, zijn schrijfstijl, enzovoorts.

Dit alles vaak gelardeerd met een kopje koffie of een goed glas wijn, want de entourage en de gezelligheid zijn ook van belang.

Leesgenot

Een leeskring kan een vriendenclubje zijn dat een boekbespreking gebruikt als aanleiding om bij elkaar te komen, maar ook een speciaal gevormde groep fanatieke literatuurliefhebbers, die een boek tot op de komma analyseert.

De ene leeskring leest graag ‘echte’ Nederlandse literatuur, de andere richt zich meer op non-fictie of bijvoorbeeld op Engelse romans.

Het doel is echter bij elke groep gelijk, het leesgenot vergroten door er over te praten en leeservaringen uit te wisselen. Het gelezen boek krijgt zo nog meer een eigen plek in het persoonlijke referentiekader van jou als leeskringlid. Je weet nog beter waarom een boek mooi wordt gevonden of interessant, waarom het maatschappelijk relevant is of past in een bepaalde ontwikkeling of tijd. Behandelt het boek een thema dat ‘van alle tijden’ is of juist niet? Kun je je identificeren met de hoofdpersonen in het verhaal of helemaal niet? Wat maakte dat je zo geraakt was door dit verhaal?

Verbinding

Juist deze verschillen in beleving van een boek, maken de leeskringbijeenkomsten zo leuk. Mensen zijn immers ook allemaal verschillend. Maar door het lezen van hetzelfde boek, ontstaat een gevoel van verbinding. En dat zou het succes van het groeiende aantal leeskringen goed kunnen verklaren.

Een leesclub starten en de bibliotheekcollectie   

Natuurlijk is er in de collectie van de Zeeuwse Bibliotheek heel veel te vinden over het starten en organiseren van een leesclub. Het gaat om de praktische zaken: hoe begin je een leeskring of leesclub? Hoeveel deelnemers zijn er minimaal nodig? Hoe leid je een discussie en hoe lever je daar een bijdrage aan? Is er een gespreksleider? Hoe kom je tot een boekkeuze? Welke afspraken zijn nodig?

Ook is het van belang om goed te weten hoe je dieper in een verhaal kunt duiken. Welke vragen kun je stellen bij het bespreken van een boek? Hoe kun je thema’s herkennen, hoe speelt een schrijver met vertelperspectieven en de tijd? Welke compositie heeft het verhaal? Hoe geven stijl en stijlfiguren, taalgebruik, woordgebruik en zinsbouw de vorm en inhoud van een roman meer kleur en reliëf? Vraag eens naar de boeken over dit onderwerp aan de inlichtingenmedewerker van de bibliotheek.

Achtergrondinformatie

Op Internet staan heel veel websites van leeskringen, die zichzelf presenteren en enthousiast over hun ervaringen vertellen. Landelijke dagbladen hebben vaak een boekenweblog op hun website, bijvoorbeeld die van de NRC. Er zijn speciale interactieve websites met achtergrondinformatie en leestips. Ook kunnen lezers er met elkaar in discussie gaan over bepaalde boeken of leesthema’s. Een erg leuke site op dit gebied is boekencommunity deBoekensalon.

Ondersteuning
Bibliotheken organiseren activiteiten en ondersteunende diensten voor leeskringleden. Er zijn speciale databanken ontwikkeld met heel veel achtergrondinformatie over de boeken, zoals de Literom (recensies) en de Uittrekselbank, waar ook auteursportretten en discussietips in te vinden zijn. Deze waardevolle informatie kun je overal in de Nederlandse Openbare Bibliotheken raadplegen, dus ook in onze eigen Zeeuwse Bibliotheek.

Ook te raadplegen in de Zeeuwse Bibliotheek is het tijdschrift voor leeskringen Boek-delen. Boordevol achtergrondinformatie, discussietips en recensies. Te vinden op de romanafdeling op de begane grond.

Dienstverlening voor leeskringen Zeeuwse Bibliotheek

De Zeeuwse Bibliotheek kent een speciale dienstverlening voor leeskringen. Leeskringen, die een abonnement bij de Zeeuwse Bibliotheek nemen, kunnen meerdere exemplaren van een titel lenen. Erg handig, want niet ieder leeskringlid wil of kan de te lezen titels zelf aanschaffen. Op aanvraag  is zelfs de bijbehorende achtergrondinformatie te leveren.

De Zeeuwse Bibliotheek zorgt elke twee jaar voor een keuzelijst met nieuwe, inspirerende titels en auteurs waaruit kan worden gekozen. De gids geeft heel veel tips om leeslijsten te variëren en zo de groep nog beter te laten draaien. Er is dit jaar voor het eerst ook aan ‘klassieke’ titels gedacht en aan Zeeuwse romans. De regel is dat er in ieder geval tien exemplaren van dezelfde titel kunnen worden geleend.

Alle service die de Zeeuwse Bibliotheek aan leeskringen biedt, van uitleenregels tot tips en achtergrondinformatie, kun je vinden op de website. En voor degene die ook na het lezen van dit blog het liefst in zijn of haar eentje blijft lezen: ook voor jou biedt de Zeeuwse Bibliotheek voldoende aanknopingspunten voor nog meer leesplezier!

Anya Marinissen,

Romanteam Zeeuwse Bibliotheek en webredacteur Literatuur in Zeeland

 

 

 

 

Het leven is vurrukkulluk en Nederland Leest

donderdag, 17 november 2011

Voor de zesde keer alweer vond dit najaar Nederland Leest plaats, een door de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) ontwikkelde nationale leesbevorderingscampagne. In samenwerking met de Nederlandse Vereniging van Openbare bibliotheken (VOB) speelt deze campagne zich in en om de Nederlandse bibliotheken af.

De bedoeling van de campagne is om zoveel mogelijk Nederlanders op de been te krijgen om naar de bibliotheek te gaan en de speciale bibliotheekeditie van dit jaar, Het leven is vurrukkulluk (1961) van Remco Campert gratis af te halen en te lezen. Dat dit stof voor discussie oplevert is zeker. Het boek is namelijk rijk aan thema’s die volop aanleiding geven om er over te praten.

remcocampert

Remco Campert

Nederland Leest is geïnspireerd op de uiterst succesvolle Amerikaanse campagne One Book, One City. Deze wordt sinds 2001 in tal van Amerikaanse steden en staten georganiseerd. De daar door de overheid en bibliotheken gestimuleerde discussies over telkens één boek, blijken zowel het lezen als de gemeenschapszin te bevorderen. In Nederland wordt de campagne georganiseerd sinds 2006. Philip Freriks is ambassadeur van Nederland Leest.

Feestelijke dag

Zaterdag 12 november vond er in de Zeeuwse Bibliotheek een feestelijke afsluiting van Nederland Leest plaats. Er was een vol en leuk programma, volledig in het teken van film, muziek en literatuur.

In de foyer konden groepsgesprekken worden gevolgd over Het leven is vurrukkulluk onder leiding van neerlandica Elly Bronkhorst. Het thema van het boek, de tijd waarin het speelt, het bijzondere taalgebruik (wat te denken van seksjuwelen?) en de lichte toon en stijl kwamen aan de orde. Het boek werd in 1961 verschillend ontvangen. Campert schreef op een heel nieuwe manier over jongeren, seks en zelfs drugs.

In aansluiting op de gesprekken over het boek, kon er in de aula van de Zeeuwse Bibliotheek een filmcollege gevolgd worden over de televisieserie Mad Men. Deze serie, die speelt in de harde reclamewereld van de jaren ’60 van de vorige eeuw, geeft een realistisch en fascinerend beeld van de tijd voor de tweede feministische golf en de seksuele revolutie. Jan Salden gaf in zijn college  commentaar op de vertoonde beelden van de serie en probeerde de scenes in het verband met de huidige tijd te plaatsen.

renr

Collega’s in jaren ’50 tenue

Tot slot kon er op het Plein gedanst worden op Rock & Rollmuziek uit de jaren ’50 en ’60 onder begeleiding van Van Eijkeren Dance Masters. Er werd enthousiast meegedaan en de sfeer in de bibliotheek sloot hierdoor volledig aan op de sfeer van het boek!

 

Het succes van de zaterdag werd op woensdagmiddag 16 november zeker geëvenaard doordat 90 leerlingen van Stedelijke Scholengemeenschap Nehalennia naar de Zeeuwse Bibliotheek kwamen om in de aula een college te volgen over het boek van Remco Campert en de jaren ’60. De leerlingen werden daarna verrast met een heerlijke, ouderwetse hotdog en kregen tot slot ook een Rock & Roll dansles aangeboden door dansschool Van Eijkeren. Geweldig om te zien hoe ze de typische Rock & Roll pasjes al snel onder de knie kregen. En vooral ook om te zien hoeveel plezier er werd gemaakt.

Nederland Leest was ook dit jaar weer een succes en voor de medewerkers van de Zeeuwse Bibliotheek een groot plezier om te organiseren. Wat zo’n boekje al niet teweeg brengt!

Anya Marinissen, Romanteam Zeeuwse Bibliotheek